2

fa تحلیل تغییرات ژئومورفولوژیکی و دینامیک زمین در جزیره تنب بزرگ با تکیه بر داده‌های تداخل‌سنجی راداری: رویکردی به سوی توسعه پایدار Analysis of Geomorphological Changes and Ground Dynamics in Greater Tunb Island Based on InSAR Data: An Approach Towards Sustainable Development عمومى General پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align: justify;">جزیره تنب بزرگ به‌عنوان یکی از گنبدهای نمکی فعال در خلیج فارس، دستخوش تغییرات ژئومورفولوژیکی قابل‌توجهی است که پایداری زمین و توسعه پایدار زیرساخت‌های آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این مطالعه، با بهره‌گیری از تکنیک تداخل‌سنجی راداری (InSAR) و پردازش داده‌های ماهواره‌ای سنتینل-1 طی بازه زمانی 2014 تا 2020، نرخ تغییرات دینامیک زمین شامل بالاآمدگی و نشست در این جزیره تحلیل شده است. از الگوریتم PSInSAR برای پردازش داده‌ها و استخراج نقاط پایدار استفاده شد که دقت بالایی در شناسایی تغییرات جزئی سطح زمین دارد. نتایج نشان داد که بخش‌های شمالی جزیره بیشترین نرخ بالاآمدگی با حداکثر مقدار 35.83  میلی‌متر در سال را تجربه کرده‌اند که ناشی از فعالیت‌های تکتونیک نمکی در گنبد زیرسطحی است. در مقابل، نشست زمین در مناطقی مانند اسکله با نرخ 7.2 میلی‌متر در سال مشاهده شد که احتمالاً تحت تأثیر عوامل انسانی و بارگذاری سازه‌ای رخ داده است. علاوه بر این، تغییرات در باند فرودگاه به‌صورت ترکیبی از بالاآمدگی و نشست بوده و نیاز به پایش دقیق و اقدامات تثبیت‌کننده دارد. تحلیل نقشه‌های تغییرات نشان داد که نرخ تغییرات به‌طور کلی پایدار بوده اما در برخی نقاط، تغییرات ناگهانی رخ داده است. این تغییرات تهدیدی جدی برای زیرساخت‌های حیاتی جزیره محسوب می‌شوند و نیاز به برنامه‌ریزی توسعه پایدار و مدیریت کاربری اراضی متناسب با نرخ تغییرشکل دارند. در نهایت، این مطالعه اهمیت پایش مداوم و استفاده از داده‌های بلندمدت InSAR را برای پیش‌بینی رفتار گنبدهای نمکی و مدیریت مناطق ناپایدار در جزایر مشابه خلیج فارس برجسته می‌کند. نتایج این تحقیق می‌تواند به‌عنوان مرجع مهمی برای برنامه‌ریزی توسعه پایدار در جزایر دارای ساختارهای زمین‌شناسی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.</div>   <div style="text-align: justify;">Greater Tunb Island, as one of the active salt domes in the Persian Gulf, undergoes significant geomorphological changes that impact its ground stability and sustainable infrastructure development. In this study, the dynamics of ground deformation, including uplift and subsidence, were analyzed using Interferometric Synthetic Aperture Radar (InSAR) and Sentinel-1 satellite data processing during the period 2014 to 2020. The PSInSAR algorithm was applied to process the data and extract stable scatterer points, offering high precision in detecting subtle surface changes. The results revealed that the northern parts of the island experienced the highest rate of uplift, with a maximum value of 35.83 mm/year, attributed to salt tectonic activities of the subsurface salt dome. In contrast, land subsidence was observed in areas such as the port, with a rate of -7.2 mm/year, likely caused by human activities and structural loading. Furthermore, deformation at the airport runway exhibited a combination of uplift and subsidence, indicating the necessity for precise monitoring and stabilization measures.Analysis of deformation maps showed that, while the overall rate of changes remained stable, certain areas experienced sudden variations. These changes pose a serious threat to the island’s critical infrastructure and highlight the need for sustainable development planning and land-use management aligned with deformation rates. Finally, this study underscores the importance of continuous monitoring and the use of long-term InSAR data to predict the behavior of salt domes and manage unstable areas in similar islands across the Persian Gulf. The findings of this research can serve as a critical reference for planning sustainable development in islands with comparable geological structures.</div>   جزیره تنب بزرگ به‌عنوان یکی از گنبدهای نمکی فعال در خلیج فارس, دستخوش تغییرات ژئومورفولوژیکی قابل‌توجهی است که پایداری زمین و توسعه پایدار زیرساخت‌های آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این مطالعه, با بهره‌گیری از تکنیک تداخل‌سنجی راداری (InSAR) و پردازش داده‌های ماهواره‌ای سنتینل-1 طی بازه زمانی 2014 تا 2020, نرخ تغییرات دینامیک زمین شامل بالاآمدگی و نشست در این جزیره تحلیل شده است. از الگوریتم PSInSAR برای پردازش داده‌ها و استخراج نقاط پایدار استفاده شد که دقت بالایی در شناسایی تغییرات جزئی سطح زمین دارد. نتایج نشان داد که بخش‌های شمالی جزیره بیشترین نرخ بالاآمدگی با حداکثر مقدار 35.83 میلی‌متر در سال را تجربه کرده‌اند که ناشی از فعالیت‌های تکتونیک نمکی در گنبد زیرسطحی است. در مقابل, نشست زمین در مناطقی مانند اسکله با نرخ 7.2 میلی‌متر در سال مشاهده شد که احتمالاً تحت تأثیر عوامل انسانی و بارگذاری سازه‌ای رخ داده است. علاوه بر این, تغییرات در باند فرودگاه به‌صورت ترکیبی از بالاآمدگی و نشست بوده و نیاز به پایش دقیق و اقدامات تثبیت‌کننده دارد. تحلیل نقشه‌های تغییرات نشان داد که نرخ تغییرا Keywords: Radar Interferometry, PSInSAR, Geomorphological Changes, Salt Dome, Sustainable Development, Greater Tunb Island 0 0 http://igapg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 Abolghasem Goorabi ابوالقاسم گورابی goorabi@ut.ac.ir 1003194753284600121 1003194753284600121 Yes University of Tehran دانشگاه تهران